środa, 2 stycznia 2019

Gorączka, Czyli Namacalny Objaw Chorobowy








Gorączka. 
Tego zagadnienia nie trzeba mocno przedstawiać i rozgrzebywać, aby przekonywać o jego istnieniu, bo jest dosłownie „namacalnym” objawem towarzyszącym wielu chorobom. 
Dolegliwość zdecydowanie nieprzyjemna, która stanowi niepokojący sygnał dla chorego i skłaniający do podejmowania skutecznego działania i leczenia jej przyczyny. Farmakoterapia w gorączce jest odrębnym tematem i nie zostanie opisana w poniższym wpisie. Tematu nie wyczerpałem i nie mam w zamiarze tego dokonać, żeby obudzić w Was głód wiedzy.

Przyjmuje się, że prawidłowa ciepłota ciała wynosi 36,6°C. Wartość prawidłowa, o  ile mierzy się ją pod pachą – za pomocą tradycyjnego termometru elektronicznego, termometru rtęciowego lub ciekłokrystalicznego . Obecnie termometry rtęciowe wycofano z użycia, a rtęć zastąpiono stopem metali, wykorzystywanym właśnie w tzw. termometrze ciekłokrystalicznym. 


Dokładniejszy pomiar temperatury ciała powinniśmy wykonać w ustach lub rektalnie (w odbytnicy) zwłaszcza u małych dzieci. Prawidłowo wykonany różni się od pomiaru pod pacha o 0,5 C. Identyczny wynik otrzymuje się mierząc temperaturę w uchu, na błonie bębenkowej.
Trzeba pamiętać o obecności woskowiny w uchu, co może wskazywać na niewłaściwy pomiar.

Przyjmujemy, że punktem wyjścia jest staranny pomiar temperatury pod pachą, a prawidłowa jej wartość wynosi 36,6°C. Warunkiem bezwzględnym „starannego” pomiaru jest silne ściśnięcie przez chorego termometru pod pachą i odpowiednio długi czas pomiaru – w termometrach elektronicznych pomocna bywa sygnalizacja dźwiękowa

Należy pamiętać, że gorączka jest bardzo niecharakterystycznym objawem chorobowym, który nie tyle świadczy, że organizm został zaatakowany, co raczej, iż organizm uznał, że został zaatakowany. To ważne rozróżnienie.
Podwyższona temperatura ciała jest  ogólnoustrojowym objawem jakiejkolwiek reakcji zapalnej, a więc najczęściej skutkiem zakażenia (przez bakterie, wirusy czy pasożyty). Farmakoterapia w początkowej fazie  w przypadku gorączki w głównej mierze opiera się na działaniu objawowym, a nie przyczynowym. Dlatego wysoka temperatura utrzymująca się zbyt długo wymaga konsultacji z lekarzem.
Niepokój budzi każda, nawet niewysoka (poniżej 39°C) gorączka, której nie towarzyszą charakterystyczne objawy chorobowe, a która trwa długo, nie da się więc odnieść jej do „banalnej infekcji wirusowej”. Dla takich stanów wprowadzono pojęcie "gorączka o nieznanej przyczynie". Rozpoznawana gdy przekracza 38°C i trwa dłużej niż trzy tygodnie. 
Wówczas, gdy u nielicznych chorych pojawia się szybko bardzo wysoka ciepłota ciała i jest to opisana wyżej hipertermia, a nie gorączka.
Dlatego każdy wzrost ciepłoty ciała powyżej 40°C wymaga szybkich i energicznych działań: Pilne zgłoszenie się do lekarza.




Dlaczego powstaję i jak zmienia pracę naszego organizmu :

Odrobina patofizjologii :)
Elementy ściany komórkowej bakterii , grzybów, wirusów, pierwotniaków, endotoksyn, steroidów itp. pobudzają produkcję pirogenów endogennych. Cytokiny ( białka wpływające na wzrost, proliferację i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi odpornościowej oraz komórek hemopoetycznych. ) po przejściu przez barierę krew – mózg w podwzgórzu „przestawiają” na wyższy poziom ośrodek termoregulacji,  a ten z kolei wpływa na wzrost temp. całego organizmy.  Na tym etapie dochodzi do zahamowania oddawania ciepła przez skurcz naczyń skórnych i nasilenie produkcji ciepła ( termogeneza drżeniowa i bezdrżeniowa ) .
Przyjmujemy, że za gorączkę uważa się ciepłotę ciała powyżej 38,0°C. Zakres 37,1–38,0°C to tak zwany stan podgorączkowy

Termoregulacja w pigułce
Mechanizmy termoregulacji utrzymują stałą temperaturę ciała, niezależnie od temperatury otoczeni, a zlokalizowany w podwzgórzu ośrodek termoregulacji kontroluje temperaturę przez niego krwi i w zależności od potrzeb aktywuje mechanizmy wytwarzania, oszczędzania lub utraty ciepła .
Średnia prawidłowa temperatura ciała mierzona w jamie ustnej wynosi 37 C , z dobowym wahaniem rzędu 0,3-0,6 C. Najniższa temperatura jest rejestrowana ok. 3 nad ranem, najwyższa ok.17
U osób pracujących w systemie zmianowym może występować odwrotna zależność w pomiarze dziennym i nocnym podanym powyżej.
U kobiet w trakcie cyklu miesięcznego w wyniku działania progesteronu temperatura ciała może być wyższa nawet o 0,5 C. Wzrost temperatury występuje w przebiegu ciąży i w trakcie wysiłku fizycznego i nadmiernych emocji.
U osób gorączkujących ta charakterystyczna cecha, czyli tor gorączki, jest przeważnie zachowana i ciepłota ciała jest po południu wyższa o około 1–1,5°C od porannej – jest to typowy tor gorączki
Gorączka jest nieswoistym objawem reakcji organizmu na działanie czynników patogennych wytwarzających pirogeny i wzroście temperatury powyżej 38 C. Gorączka jest przejawem mobilizacji czynników adaptacyjnych ustroju, a jej wysokość nie zawsze wskazuję na ciężkość choroby.
Najczęstszą przyczyna gorączki są zakażenia. Należy pamiętać o różnorodności objawów zarówno w lekkich infekcjach i chorobach zagrażających życiu. W każdym przypadku pomiar temperatury ciała może być prognostyczny.

Gorączka może towarzyszyć takim stanom jak :
  alergiczny – gdy układ odpornościowy rozpozna ciało obce, lecz nie jest ono groźnym  czynnikiem. W przypadku reakcji alergicznej jest nim antygen
  autoimmunizacyjny – układ odpornościowy rozpoznaje własne fragmenty jakociało obce
  zapalenie „jałowe”, czyli pojawiającego się w tkance pomimo braku jakiegokolwiek zakażenia; W tym przypadku może być to proces w wyniku zawału serca: komórki objęte obszarem zawału giną, ognisko zawału staje się martwe i jest wtedy rozpoznawane jak ciało obce, wywołując stan zapalny i gorączkę


Dlaczego gorączkujemy ?
Istota gorączki to podniesienie temperatury ciała wysokim kosztem energetycznym, dzięki którym stymulowane są szeroko opisywane procesy ustrojowe i metaboliczne. Dzięki wszystkim skomplikowanym procesom organizm ze znaczną łatwością likwiduję infekcję, uruchamia rezerwy metaboliczne. Procesy zachodzą najszybciej w temp.39-40 C

Gorączka przynosi pozytywne skutki :
- pogarsza środowisko i optymalna temperaturę rozwoju bakterii i wirusów. W wyższych temperaturach wiele bakterii rozmnaża się gorzej, niektóre wręcz giną.
- obniżenie poziomu żelaza, cynku i miedzi we krwi potrzebnych do rozwoju bakterii
- rozszerzenie naczyń krwionośnych – szybsza migracja i fagocytoza
- pobudzenie syntezy przeciwciał i białek ostrej fazy
- aktywacja limfocytów T
- pobudzenie granulocytów w szpiku kostnym
- stymulacja produkcji interferonu ( cytokina biorąca udział w pracy układu odpornościowego)

Wysoka gorączka jest niekorzystna , bo obciąża organizm. 

Wzrost temp. Ciała o 1 C podwyższa
- metabolizm o 20 %
- zużycie tlenu o 15 %
- tętno o 8-12 skurczów /min
- parowanie niewidzialne o 500 ml/ doba

Niepokojącymi symptomy gorączki :
- majaczenie – w temperaturze rzędu 41 C
- utrata przytomności – temp. 42 C
- odwodnienie w wyniku znacznej utraty płynów- głównie poprzez pocenie
- hiperwentylacja – wzrost liczny oddechów
- denaturacja - nieodwracalne uszkodzenie białek

Niepokój budzi gorączka współistniejąca z bardzo poważnymi objawami :
  • silny ból głowy z zaburzeniami świadomości;
  • kaszel, katar, zapalenie spojówek ze światłowstrętem, dwugarbny tor gorączki;
  • angina (ropne zapalenie gardła i migdałków) z plamistą, czerwoną wysypką;
  • duszność, kaszel suchy lub wilgotny, często ból w klatce piersiowej;
  • nudności, wymioty, zatrzymanie stolca i wiatrów, silny ból brzucha;
  • pieczenie przy oddawaniu moczu, jego częste oddawanie i niekiedy krwiste zabarwienie, czasem także ból okolicy lędźwiowej;
  • względnie niewysoka gorączka, z niestrawnością, wymiotami, odbarwionym stolcem i rozwijającą się w ciągu kilku dni żółtaczką.
Każdy taki stan bezwarunkowo wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej, a w razie konieczności – hospitalizacji


Źródła:
Medycyna Praktyczna
Podstawy patofizjologii człowieka 2009 - Piotr Thor
Materiały własne

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza

Popularne - Polecane

Zespół Takotsubo, Kardiomiopatia Która Do Wesela Się Zagoi

Wydawać się może, że powyższy tytuł będzie początkiem streszczenia tragicznej miłosnej historii lub krótką recenzją kolejnego telewi...